مقدمه:
تا کنون برای شما پیش آمده که از منزل خارج شوید و احساس کنید که با وجود اینکه تلاش میکنید نفس بکشید، وجود اکسیژن در هوا را احساس نمیکنید؟ اگر تجربه مشابه ندارید حتما تا کنون اسم آلودگی هوا به گوشتان خورده است. در این مقاله میخواهیم راجب آلودگی هوا و ارتباط آن با صنعت فولاد صحبت کنیم و اینکه بدانیم برای کاهش این آلودگی چه کارهایی باید انجام دهیم. با ما همراه باشید.

حفظ محیط زیست:
یکی از مهم ترین نگرانی های جوامع حفظ محیط زیست است. در صنعت فولاد نیز با ورود به بحث فولاد سبز و یادگیری روش های کاهش آلودگی های صنعت فولاد میتوانیم به وظیفه خود در قبال محیط زیست عمل کنیم.
فولاد سبز یا green steel :
در حال حاضر نزدیک به 7 درصد از کربن دی اکسید تولیدشده در دنیا، ناشی از صنایع فولادسازی است که در دهههای آینده این میزان بیشتر هم خواهد شد. فولاد سبز در واقع به تولید فولاد با روشهایی اشاره دارد که در آن آلودگیهای زیست محیطی کمتری تولید میشود. کشورهای توسعهیافته و بهویژه اتحادیه اروپا در تلاش هستند که روشهای جایگزینی برای تولید فولاد پیدا کنند که بهمیزان کمتری به محیط زیست آسیب برساند اما هنوز چالش های فراوانی پیش روی تولید کنندگان وجود دارد.
آیا محصولات تولید شده توسط فولاد سبز با روش سنتی تفاوتی دارند؟
مفهوم فولاد سبز درواقع به روش تولید آن اشاره دارد. بهاینمعنی که در ساخت این فولاد، به جای سوختهای فسیلی از سوختهای تجدیدپذیر استفاده میشود. بنابراین تفاوت بین فولاد سبز و فولاد سنتی در شیوه تولید آنها است، اما محصول نهایی درهر دو روش یکسان بوده و از نظر کیفیت و ویژگیهای فیزیکی تفاوتی بین این دو نوع از فولاد وجود ندارد. نکته حائز اهمیت اینجاست که در این روش میتوان تا حد قابلقبولی آلودگیها و ردپای کربن ناشی از تولید فولاد را کاهش داد. دولتها نیز بهدلیل فشارهای جهانی برای کاهش تولید کربن و وضع مقررات ویژه و همچنین مالیات کربن، به این نوع از تولید فولاد علاقهمند شدهاند.
مزایای فولاد سبز:
- کربن زدایی از صنعت فولاد و در نهایت حذف آن
- کاهش و حذف تولید گازهای گلخانهای که در نهایت باعث کاهش آلودگی محیطی میشود
- جایگزینی انرژیهای تجدیدپذیر به جای تجدیدناپذیر
- حذف کامل هزینه تهیه و استفاده از فیلترهای تصفیه کننده هوا در شهرکهای صنعتی
- حذف روشهای سنتی تولید فولاد، یعنی گرم کردن سنگآهن در کورههای بلند که گرمای بسیار زیادی تولید میکند.

به جای سوخت های فسیلی از چه استفاده میشود؟
هیدروژن سبز! (به هیدروژنی گفته میشود که در جریان تولید آن از سوختهای فسیلی استفاده نمیشود و هیدروژن درون آب در جریان فرایند الکترولیز از اکسیژن جدا میشود.) کارشناسان پیشنهاد میکنند به جای استفاده از سوختهای فسیلی، از هیدروژن سبز استفاده شود. این هیدروژن توسط برق تولید میشود که برای تولید برق آن نیز از زیست تودهها استفاده میکنند. در این روش به جای کربن، اکسیژن وارد محیط زیست میشود.
هزینه های جایگزینی سوخت فسیلی:
تولید فولاد سبز هزینههای سرسامآوری دارد. برای این منظور باید کورههای بلند سوخت فسیلی با کورههای قوس الکتریکی جایگزین شوند. بهعلاوه همانطورکه اشاره کردیم در این روش به برق سبز نیاز است که آن نیز هزینههای زیادی درپی دارد. بنابراین تولیدکنندگان باید زیرساختهای فعلی خود را کاملا تغییر داده و آنها را متناسب با روش تولید سبز بازسازی کنند. ازآنجاییکه اتحادیه اروپا در تلاش است که رد پای کربن را تا سال 2050 بهطورکامل در صنایع این قاره حذف کند، پیشبینی شده است که 40 میلیارد دلار هزینه برای این کشورها در پی داشته باشد.
فولاد سبز در کدام کشور ها تولید میشود؟
- یک شرکت سوئدی بهعنوان اولین تولیدکننده فولاد سبز در جهان شناخته میشود که از فولاد تولیدی آن در شرکت خودروسازی ولوو برای تولید کامیون استفاده شد.
- کشور چین نیز تحت فشارهای جهانی بهخصوص اتحادیه اروپا دست به تولید فولاد سبز زده است. این پروژه در چین توسط فولاد بائو که بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان است، کلیده خورده است. آنها برنامه دارند که تا سال 2050 به وضعیت کربن خنثی یا کربن صفر برسند
- گروه فولاد آرسلور میتال در کشور اسپانیا نیز برنامه دارد تا سال 2025 سایت تولید فولاد سبز خود را بر پایه هیدورژن راه اندازی کند
- مطرحترین تولیدکننده سنگ آهن جهان نیز که ریو تینتو نام دارد پروژه تولید فولاد سبز بر پایه بیومس یا توده زیستی را بهصورت آزمایشی آغاز کرده است
با وجود فشارهای سیاسی که در این زمینه وجود دارد، تولیدکنندگان فولاد راهی جز جایگزین کردن روشهای سنتی با روشهای سبز ندارند و قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر محصولات فولادی در آینده، بسته به فولاد سبز خواهد بود. در این مسیر باید کورههای قوس الکتریکی به جای کورههای سوخت فسیلی قرار بگیرند و از برقی که با توده زیستی تولید میشود، انرژی مورد نیاز این صنایع را تامین کرد.
چالش ها:
حاشیه سود بیشتر تولید فولاد با روشهای سنتی باعث شده تولید کنندگان فولادی به تولید فولاد سبز رغبت نشان ندهند و تمایل به تولید با روش های سنتی داشته باشند. همچنین اگر فولاد سبز جایگزین روشهای سنتی شود با توجه به میزان برق مصرفی کارخانه های فولادی، چالش هایی در زمینه برق هم خواهیم داشت.

بدون دیدگاه